Uçurtmam

Fotoğraf:Burak Somuncu

Hepimizin küçükken büyük bir haz duyarak yapmış olduğu çok eğlenceli bir şeydir uçurtma uçurmak. Dün çocukluğumda hissettiğim bu duyguları tekrardan yaşama fırsatını yakaladım. Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Genç Gazeteciler Kulübünün katkılarıyla gerçekleştirilen 1.Geleneksel Uçurtma şenliğine katıldım. Her gün püfür püfür esen rüzgar o güne inat biraz sönük esse de. Uzunca bir bekleyişin ardından başlayan rüzgarla  uçurtmalarımızı gökyüzünün maviliklerine yolladık. Geçmişi çocukluğumu anımsamak gerçekten güzeldi. Dün bunlar yaşanırken uçurtmanın tarihini merak ettim ve küçük bir araştırma yaptım ve bu araştırmamı sizlerle paylaşmak istedim. 

 Uçurtmanın ilk yapılış tarihi olarak çeşitli kayıtlar M.Ö. 300 yıllarını gösteriyor. Uçurtmanın anavatanının Çin olduğu ve Çin in Weifeng şehrinin uçurtmacılar başkenti olduğu çeşitli bilgi ve belgelerle de ifade ediliyor.Uçurtma¸ özellikle Uzakdoğu da Çin¸ Japonya¸ Taiwan ve Endonezya’da halkın en eski yöresel eğlencelerinden biri olmuştur. Uçurtmanın uzak doğu tarihinde çok önemli bir yeri olduğu şüphesizdir.

Bunlara şu örnekleri verebiliriz:

** Çeşitli savaşlarda haberleşme¸ düşmanı korkutma ve gövde gösterisi yapma aracı

** Köylülerin hasat mevsiminde eğlence ve bolluk olması için tanrılara yakarış aracı

** Yeni doğan bebeklerin üzerinden kötü ruhları kovma aracı

** Karada otururken dev balıkları havadan yakalama aracı

** Hırsızlar için dev uçurtmalarla çatılara çıkıp hırsızlık yapma aracı gibi pek çok etkinlikte kullanıldığı biliniyor.

** Çin’de doğup uzak doğuda hızla yayılan uçurtma ünlü kâşif Marco Polo tarafından Malaya adalarından satın alınarak Hollanda’ya götürülmüş ve bu şekilde Avrupa ülkeleri uçurtmayı tanımış burada da sevilerek hızla yaygınlaşmıştır.

** Avrupa’ya ulaşan uçurtma burada ciddi bir değişim geçirerek çift ipli¸ dört ipli uçurulmak suretiyle havada şekiller çizen gösteri uçurtmaları haline dönüştürülmüştür.

** Avrupa ve Amerika’da da aynı uzak doğuda olduğu gibi¸ uçurtma eğlencenin de ötesinde çeşitli etkinliklerde kullanılmıştır.

Bunlara şu örnekleri verebiliriz:

** Çeşitli savaşlarda haberleşme¸ düşmanı korkutma ve gövde gösterisi yapma aracı

** Köylülerin hasat mevsiminde eğlence ve bolluk olması için tanrılara yakarış aracı

** Yeni doğan bebeklerin üzerinden kötü ruhları kovma aracı

** Karada otururken dev balıkları havadan yakalama aracı

** Hırsızlar için dev uçurtmalarla çatılara çıkıp hırsızlık yapma aracı gibi pek çok etkinlikte kullanıldığı biliniyor.

** Çin’de doğup uzak doğuda hızla yayılan uçurtma ünlü kâşif Marco Polo tarafından Malaya adalarından satın alınarak Hollanda’ya götürülmüş ve bu şekilde Avrupa ülkeleri uçurtmayı tanımış burada da sevilerek hızla yaygınlaşmıştır.

** Avrupa’ya ulaşan uçurtma burada ciddi bir değişim geçirerek çift ipli¸ dört ipli uçurulmak suretiyle havada şekiller çizen gösteri uçurtmaları haline dönüştürülmüştür.

Ülkemizde uçurtmanın doğuşu ve gelişimi ne durumda?

 Yurdumuzda ise çocukların çok yakından tanıdığı ve sevdiği fakat ilgisizlik yüzünden unutulmaya yüz tutan uçurtma uçurma alışkanlığı Mehmet Naci Aköz’ün uzun süreli özel ilgi ve alakasıyla¸ her yıl yapılan çeşitli etkinliklerle tekrar¸ tekrar gündeme gelmektedir.

** Türkiye’de uçurtmaya bakış ve uçurtma kültürü¸ Mehmet Naci Aköz’ün 1984 yılında düzenlediği ‘’Türkiye’nin ilk para ve kupa armağanlı uçurtma yarışması ‘’ ile apayrı bir boyut kazanmış ve Türk uçurtmacılığında yepyeni bir çığır açılmıştır.

** 1983 yılında bir gazetenin düzenlediği "Uçurtma Bayramı"nda¸ İstanbul Şampiyonu olan Mehmet Naci Aköz 1996 yılı itibari ile yarışmalardan yarışmacı sıfatı ile çekilmiştir.

** 1984 yılında Türkiye’nin ilk uçurtma yarışmasını organize eden Eyüp Kardeş 1986 yılında Eyüp Kardeş Uçurtmacılar birliğini kurdu ve bu oluşum¸ Türkiye’nin ilk uçurtma kuruluşu oldu.

** Türkiye’nin ilk uçurtmacılar derneği ise 1983 den beri uçurtmacılık konusunda ciddi ve sürekli çalışmalar yapan Eyüp kardeş müstear adıyla tanınan Mehmet Naci Aköz tarafından Eyüp Kardeş Uçurtmacılar Derneği adıyla 1996 yılında kuruldu.

** Türkiye’nin ilk uluslararası uçurtma festivali olan ve Mehmet Naci Aköz’ün projelendirmesi ve organizasyonunu üstlenmesiyle¸ İstanbul Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda 1997 yılında yapılan‘’1.Uluslararası İstanbul Uçurtma Festivali ‘’ Hollanda¸ Malezya¸ Danimarka ve Avusturya’dan toplam 9 profesyonel uçurtmacıyla uluslar arası uçurtma hakemleri Türkiye’ye gelmiş ve etkinliklerin haberleri Avrupa basınında yer alarak Türk uçurtmacılığı ilk kez dünya sahnesine çıkmıştır.